- AKADEMIJA NAUKA I UMJETNOSTI BOSNE I HERCEGOVINE
- Bistrik 7, 71000 Sarajevo, BiH
- +387 33 560 700
- +387 33 560 703
- akademija@anubih.ba
- JAVNE NABAVKE
Josip Broz Tito, jugoslavenski revolucionar i državnik rođen je 1892. godine u Kumrovcu. Bio je generalni sekretar (kasnije predsjednik predsjedništva) Saveza komunista Jugoslavije (1939–1980). Tokom Drugog svjetskog rata postao je premijer (1943–1963), a ustavnim promjenama 1953. postao je i predsjednik (kasnije doživotni predsjednik) Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (SFRJ). Od 1943. do svoje smrti 1980. godine, imao je čin maršala Jugoslavije i položaj vrhovnog komandanta Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (do 1945), Jugoslavenske armije (1945–1951), te Jugoslavenske narodne armije (1951 1980).
Stekao je dodatnu međunarodnu pažnju kao vođa Pokreta nesvrstanih, zajedno s Jawaharlalom Nehruom iz Indije, Gamalom Abdelom Nasserom iz Egipta i Sukarnom iz Indonezije.
Za prvog počasnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 1969. godine.
Preminuo je u Ljubljani 1980. godine.
Ivo Andrić, pripovjedač i romansijer, rođen je 1892. godine u Travniku. Pripadao je pokretu Mlada Bosna. Austrijske vlasti su ga uhapsile već na samom početku rata. Poslije Prvog svjetskog rata napisao je niz pripovijetki kojima je obilježio svoju samosvojnost i time se izdvojio na književnoj sceni Jugoslavije. Poslije završenog Filozofskog fakulteta i odbranjene doktorske disertacije, više godina proveo je u diplomatskoj službi u brojnim prijestolnicama svijeta. Za vrijeme Drugog svjetskog rata živio je u Beogradu, pišući svoje velike romane. Poslije rata bio je prvi predsjednik Saveza književnika Jugoslavije, republički i savezni poslanik, član Savjeta Federacije.
Za svoju književnu djelatnost nagrađen je brojnim nagradama, a 1961. godine dobio je i Nobelovu nagradu za književnost.
Za počasnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 1969. godine.
Preminuo je u Beogradu 1975. godine.
Rodoljub Čolaković, društveno-politički radnik, jugoslovenski narodni heroj, književnik i revolucionar rođen je 1900. godine u Bijeljini. Školovao se u Sarajevu i Zagrebu. Revolucionarnom pokretu se priključio u ranoj mladosti, prvo kroz Socijaldemokratsku partiju Bosne i Hercegovine, a onda i Socijalističku radničku partiju Jugoslavije, kasnije KPJ. Radio je na osnivanju organizacija KPJ, učestvovao u radničkim štrajkovima.
Nakon zabrane partije, 1920. godine učestvuje u osnivanju Crvene pravde i s Alijom Alijagićem izvršava atentat na ministra unutrašnjih poslova Kraljevine Jugoslavije Milorada Draškovića, zbog čega je bio osuđen na dvanaest godina zatvora. Nakon izlaska iz zatvora, emigrirao je u Moskvu gdje je bio u Lenjinovoj školi i na partijskom radu, a kasnije odlazi u Beč, gdje uređuje list Proleter. Kao član najužeg rukovodstva KPJ, učestvovao je u Španskom građanskom ratu, Narodnooslobodilačkoj borbi, a nakon rata je više puta biran za poslanika. Obavljao je funkcije ministra, potpredsednika SIV-a i predsjednika vlade.
Preveo je i napisao brojna djela o marksizmu, socijalizmu, kao i djela iz književnosti. Odlikovan je mnogim domaćim i stranim odlikovanjima.
Za počasnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 1969. godine.
Preminuo je u Beogradu 1983. godine.
Edvard Kardelj, slovenski i jugoslovenski komunistički političar i publicist rođen je 1910. godine u Ljubljani. Završio je učiteljsku školu u Ljubljani. Od 1928. bio je član KPJ, a u periodu 1930–1932. bio je zatvoren. U periodu 1934–1937. radio je u Kominterni u Moskvi, gdje je upoznao Josipa Broza Tita, koji ga je uključio u novo vodstvo KPJ. Osnovao je Komunističku partiju Slovenije 1937, a od 1940. do smrti bio je član najužeg vodstva KPJ. Suosnivač je Osvobodilne fronte Slovenije.
Bio je potpredsjednik Izvršnog odbora AVNOJ-a 1942, potpredsjednik partizanske vlade (NKOJ) 1943, potpredsjednik jugoslavenske vlade 1945–1963, te ministar vanjskih poslova 1948–1953. Također je bio i predsjednik Savezne skupštine 1963–1967, a bio je i član Predsjedništva SFRJ od 1974. do smrti. Istovremeno je obavljao i najviše partijske funkcije. Za redovnog profesora Ekonomskog fakulteta u Ljubljani izabran je 1974. godine.
Od početka svog djelovanja zastupao je ravnotežu klasnog i nacionalnog pristupa, a bio je glavni idejni tvorac i najveći teoretičar jugoslavenskog samoupravnog socijalizma.
Za počasnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 1971. godine.
Preminuo je u Ljubljani 1979. godine.
Vladimir Bakarić, političar, državnik i marksistički teoretičar rođen je 1912. godine u Velikoj Gorici. Osnovnu školu završio je u Gospiću, a gimnaziju u Ogulinu i Zagrebu. Još kao student prava na zagrebačkom Sveučilištu učestvovao je od 1932. u revolucionarnom radničkom pokretu, a 1933. postaje član KPJ. Godine 1935. završio je Pravni fakultet u Zagrebu, a 1937. postao je doktor prava. Učestvovao je u uređivanju časopisa Izraz (1939–1941) i Naše novine (1939), te ilegalnog lista KPH Politički vjesnik (1940), odnosno Vjesnik radnog naroda (1941). Jedan je od organizatora antifašističkog pokreta u Hrvatskoj, politički komesar Glavnoga štaba NOV i PO Hrvatske (1941–1943), suosnivač ZAVNOH-a, član Predsjedništva AVNOJ a i zamjenik povjerenika za vanjske poslove NKOJ-a.
Obavljao je najviše dužnosti u Hrvatskoj i Jugoslaviji: sekretar CK KPH (SKH) (1944–1966), predsjednik CK SKH (1966–1969), predsjednik vlade NRH (1945–1953), zatim predsjednik Sabora NRH (1953–1963); član CK KPJ (od 1948), član Izvršnog komiteta CK SKJ (od 1952), član Predsjedništva CK SKJ (od 1966) i Izvršnog biroa Predsjedništva SKJ (od 1969) te član Predsjedništva SFRJ (potpredsjednik 1975–1976. i od 1982. do smrti) i predsjednik Savjeta za zaštitu ustavnog poretka (od 1975).
Tokom 1960 ih bio je jedan od začetnika privrednih i političkih reformi, zagovornik reforme Federacije i prenošenja ovlasti na republike. Napisao je brojne članke i javne govore, te dobio mnoga priznanja.
Za počasnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 1974. godine.
Preminuo je u Zagrebu 1983. godine.
Ivan Supek, hrvatski fizičar, filozof i književnik rođen je 1915. godine u Zagrebu. Studij fizike i filozofije započeo je u Zagrebu, a nastavio u Zürichu i Leipzigu, gdje je doktorirao (1940). Uhapšen je 1941, pa potom pušten. Nakon toga je djelovao u Prosvjetnom odjelu ZAVNOH-a (1943). Kao član predsjedništva Kongresa kulturnih radnika u Topuskom (1944) upozorio je na opasnost od nuklearnog oružja.
Predavao je Fiziku na Medicinskom fakultetu u Zagrebu (1945–1946) i bio prvi profesor Teorijske fizike na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu (1947–1985), gdje je osnovao školu teorijske fizike. Osnovao je Institut Ruđer Bošković (1950) i bio njegov prvi direktor, a zbog protivljenja nemirnodopskom korištenju nuklearne energije za izradu atomske bombe bio je isključen s Instituta (1958). Bio je i prvi profesor filozofije znanosti na Sveučilištu u Zagrebu, a osnovao je i Institut za filozofiju znanosti i mir (1960). Učestvovao je u osnivanju Pugwashke konferencije o znanosti i svjetskim zbivanjima. Pokrenuo je i uređivao časopis Encyclopaedia moderna.
Kao rektor Sveučilišta u Zagrebu (1968–1971), potaknuo je osnivanje Interuniverzitetskog centra u Dubrovniku (1970). Nakon 1971. prisilno je bio isključen iz javnog života, ali se ponovo vratio djelovanju 1989. godine. Bavio se problemima supravodljivosti i kvantne elektrodinamike, teorijom metala na niskim temperaturama, preinačio je Blochovu integralnu jednačinu u diferencijalnu jednačinu za električnu vodljivost na Fermijevoj plohi. U književnosti je pisao drame, romane, esejistička i publicistička djela. Dobitnik je brojnih nagrada.
Za počasnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 2002. godine.
Preminuo je u Zagrebu 2007. godine.
Bogdan Bogdanović, jugoslovenski arhitekta, umjetnik i filozof rođen je 1922. godine u Beogradu. Bio je profesor Beogradskog univerziteta od 1973. godine, a gradonačelnik Beograda od 1982. do 1986.
Poznat je po svojim smjelim idejama. Njegovo djelovanje podjednako je značajno za arhitekturu i za skulpturu. On unosi u skulpturu arhitekturalnost, koja zamjenjuje preovlađujuću figurativnost. Također, kompozicija arhitektonskog kompleksa kod njega postaje značajnija od kompozicije samog spomenika. Njegovi spomenici izviru iz samog pejzaža i predstavljaju arhitektonsku cjelinu s prirodom i okruženjem u kojem se nalaze. Značajan je graditelj memorijalne arhitekture, spomen-obilježja podignutih u drugoj polovini 20. stoljeća, žrtvama fašizma u Drugom svjetskom ratu širom Jugoslavije. Najznačajniji njegovi spomenici nalaze se u Beogradu (Spomenik Jevrejskim žrtvama fašizma), Jasenovcu (Spomenik Cvijet), Bihać (Spomen-park Garavice sa kenotafima žrtava fašizma), Prilepu (Grupni kenotafi palih boraca otpora), Mostaru (Partizanski spomenik) i Kruševcu (Slobodište, simbolička nekropola).
Također, veoma je značajan i kao pisac. Bio je izuzetan esejista, analitičar i pripovjedač. Značajni su njegovi brojni radovi u kojima tretira pitanja iz historije i teorije fenomena grada, pretresa ogromne probleme odnosa grada i civilizacije, grada i tehnike građenja, grada i kulture. Pisao je izuzetnom kompetencijom graditelja, eruditski i sa zavidnom maštom, otkrivajući tajne simboličkog jezika arhitekture. Napisao je 25 knjiga i pisao tekstove iz oblasti arhitekture i urbanizma koje je objavljivao u raznim časopisima kao El Pais i Die Zeit. Njegove knjige su stilski i žanrovski veoma različite.
Za počasnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 2002. godine.
Preminuo je u egzilu, u Beču 2010. godine.
Adil Zulfikarpašić rođen je 1921. godine u Foči. Iako je veći dio svog života proveo u emigraciji, biografija i cjelokupan rad ovog istaknutog bosanskohercegovačkog i bošnjačkog intelektualca i političara povezani su s Bosnom i Hercegovinom.
Već kao gimnazijalac društveno se angažira i pristupa komunističkoj omladini. Nedugo potom postaje član Komunističke partije Jugoslavije. Njegovu antifašističku borbu i djelovanje u Drugom svjetskom ratu obilježilo je i ustaško hapšenje 1942. godine u Sarajevu. Godine 1946. odlazi u Trst čime započinje period njegovog emigrantskog i disidentskog života. U Innsbrucku i Grazu studirao je političke nauke, a 1954. godine prelazi u Švicarsku, gdje se afirmira kao istaknuti predstavnik bošnjačke dijaspore. U Beču 1960. godine pokreće političko-kulturni mjesečni časopis Bosanski pogledi, koji izlazi do 1967. godine.
Profilirajući se kao uspješan i ugledan poslovan čovjek od sredine 60-ih do sredine 70-ih godina, početkom 1980-ih posvećuje se u potpunosti političkom i kulturnom radu za Bosnu i Hercegovinu razvijajući ideju osnivanja kulturne institucije za proučavanje prošlosti Bosne i promoviranje njene kulture. U junu 1988. godine osniva “Bosniaken Institut – Stiftung Adil Zulfikarpasic” u Zürichu, sa statusom fondacije. Ostvarujući svoju dugogodišnju želju, Bošnjački institut 2000. godine iz Züricha izmiješta u Sarajevo gdje osniva “Bošnjački institut – Fondaciju Adila Zulfikarpašića”, u koju smiješta sve fondove i zbirke i koji počinje sa radom 2001. godine u punom kapacitetu bibliotečke, kulturne i naučne ustanove.
Za počasnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine izabran je 2002. godine.
Preminuo je u Sarajevu 2008. godine.
Dr. Edmond Offermann je rođen 1959. godine u Nijmegenu, Nizozemska. Magistrirao je na odsjeku za fiziku na Sveučilišta u Utrechtu, a doktorirao u Amsterdamu, gdje je bio suradnik u laboratoriju NIKHEF-K. Krajem 80-tih radio je na Sveučilištu u Ilinoissu, a početkom 90-tih kao docent na Gutenberg Sveučilištu u Mainzu. Bavio se eksperimentalnom nuklearnom fizikom u Jefferson nacionalnoj laboratoriji u Virginiji. Jednu godinu je bio član ROOT tima Cerna u Genevi, radeći na programu za analizu podataka koji je korišten pri pronalasku Higsove čestice. Od 1997. do 2017. godine radi kao analitičar za privatnu financijsku tvrtku u New Yorku. Želja ovog svjetski poznatog fizičara je da pomogne rodnom gradu njegove supruge, u kojem se prvi i jedini put, početkom 90-tih godina, vozio Trebevićkom žičarom. Dr. Edmond Offermann je dao ogroman doprinos za rekonstrukciju i revitalizaciju Trebevićke žičare, donirajući vlastita sredstva u svrhu realizacije Projekta „Revitalizacija Trebevićke žičare“, kako bi se nakon 20 godina, ovaj nekada prepoznatljivi simbol Sarajeva, obnovio i postao još jedna atraktivna turistička destinacija u gradu Sarajevu.