Informacija o održanom Okruglom stolu „Harmonizacija sistema nauke u Bosni i Hercegovini – problemi i moguća rješenja“

U Akademiji nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine održan Okrugli sto „Harmonizacija sistema nauke u Bosni i Hercegovini – problemi i moguća rješenja“.

Okrugli sto „Harmonizacija sistema nauke u Bosni i Hercegovini – problemi i moguća rješenja“, održan 23. 6. 2020. godine, završnica je trogodišnjeg rada na istraživačkom projektu „Harmonizacija sistema nauke u Bosni i Hercegovini“. Na inicijativu Centra za sistemska istraživanja ANUBiH projekt je finansiralo Federalno ministarstvo obrazovanja i nauke. Voditelj projekta je akademik Miloš Trifković. Rezultat istraživačkog projekta su dvije publikacije „Harmonizacija sistema nauke u Bosni i Hercegovini“ i „Rezultati statističkog istraživanja“. Druga publikacija objavljena je u suizdavaštvu sa Federalnim zavodom za statistiku. Publikacije su dostupne na web stranici ANUBiH

https://publications.anubih.ba/bitstream/handle/123456789/649/Harmonizacija%20sistema%20nauke%20u%20Bosni%20i%20Hercegovini.pdf?sequence=3&isAllowed=y

Osnovni cilj Okruglog stola je razmatranje i provjera predloženih rješenja za dobrovoljno i koordinirano usklađivanje normativnih i stvarnih razlika između pojedinih političko-teritorijalnih i strukturnih podsistema nauke u Bosni i Hercegovini radi stvaranja harmoničnog i efikasnog sistema nauke u Bosni i Hercegovini, usmjerenog na optimalno ostvarivanje zajedničkih i posebnih funkcija naučnoistraživačke djelatnosti u izgradnji društva i ekonomije zasnovane na znanju.

Okrugli sto „Harmonizacija sistema nauke u Bosni i Hercegovini – problemi i moguća rješenja“ održan on-line putem pratili su članovi ANUBiH, predstavnici akademske zajednice, resornih ministarstava i drugi subjekti sistema nauke u BiH.

Dnevni red skupa sastaojao se od izlaganja predstavnika Federalnog ministarstva obrazovanja i nauke (pomoćnik ministra za nauku i tehnologije, mr. sc. Jasmin Branković), Federalnog zavoda za statistiku (direktor dr. sc. Emir Kremić) i ANUBiH (voditelj projekta akademik Miloš Trifković, prezentacije rezultata teorijskih istraživanja projekta „Harmonizacija sistema nauke u BiH“, prezentacija rezultata empirijskog istraživanja u projektu „Harmonizacija sistema nauke u BiH“, diskusije i usvajanja zaključaka. Jednoglasno usvojeni zaključci Okruglog stola nalaze se u nastavku ovog saopštenja. Snimak Okruglog stola „Harmonizacija sistema nauke u Bosni i Hercegovini – problemi i moguća rješenja“ može se u cjelosti pogledati i poslušati na linku https://www.youtube.com/watch?v=IRvSnOhrj4s.

Radi aktualnosti teme i boljeg iskorištavanja rezultata projekta „Harmonizacija sistema nauke u BiH“ dogovoreno je da ANUBiH u martu 2021. godine organizuje savjetovanje sa međunarodnim učešćem na kome bi se u širem kontekstu i uporednom metodom ispitalo djelovanje sistema nauke na stanje naučnoistraživačkog rada u pojedinoj državi.

 

Zaključci Okruglog stola „Harmonizacija sistema nauke u Bosni i Hercegovini – problemi i moguća rješenja“

  1. Rezultati Projekta pokazuju da u Bosni i Hercegovini, osim u RS, sistem nauke i sistem tehnološkog razvoja nisu normativno objedinjeni u jedinstven inovacioni sistem. Iz istraživanja je dalje vidljivo da u državi ne postoje  cjeloviti, koherentni i suvremeni sistemi nauke i  tehnološkog razvoja koji bi odgovarali potrebama društva i ekonomije  zasnovanih na znanju.
  1. Uvid u metodološki različite indekse i položaja i konkurentnosti pokazuje da se rang  Bosne i Hercegovine postepeno ali konstantno pogoršava. Takav trend u kontekstu nadolazeće krize izazvane pandemijom COVID-19 jasan je znak da nema vremena za promjene sistema nauke i tehnološkog razvoja kroz ustavnu reformu. U izloženim uslovima najvažniji odgovori na potrebe društva su  aktiviranje svih subjekata politike nauke i harmonizacija sistema nauke putem zakonodavstva nadležnih političko-teritorijalnih jedinica.
  1. Potrebno je odmah i sinhronizovano pristupiti  realizaciji onih mjera harmonizacije sistema nauke koje se mogu provesti unutar postojećeg ustavnog i zakonskog okvira. Najvažnije su:

a) revizija tri važeće strategije u ovoj oblasti. Paralelno sa tim treba donijeti usaglašene i međusobno kompatibilne strategije razvoja sistema nauke i tehnološkog razvoja u jedanaest političko-teritorijalnih jedinica koje ih do sada nisu usvojile. Pored srednjoročnog uvesti i dugoročno planiranje;

b) jačanje i modernizacija kapaciteta javne uprave u ovoj oblasti, što  je uslov za realizaciju strategija na način koristan za cijelo društvo;

c) transparentno odvajanje budžetskog finansiranja načnoistraživačke i tehnološko razvojne djelatnosti od finansiranja nastavne komponente visokog obrazovanja;

d) prosječno izdvajanja za nauku od 0,10% BDP godišnje nužno je već u 2021. godini  jednokratno povisiti na do 0,50 BDP. Postepena i ravnomjerna godišnja povećanja  do iznosa od najmanje 1% BDP su neophodnost koja ne zavisi od okolnosti. Ako se to ne učini, stanje inovacija i društva će se pogoršavati geometrijskom progresijom;

e) odrediti prioritete u međunarodnoj saradnji i pojačati cirkulaciju istraživača;

f) formirati savjete za nauku - gdje ne postoje i aktivirati ih kao društvena tijela;

  1. U normativnoj sferi de lege ferenda prioritet imaju:

a) donošenje novog Zakona o naučnoistraživačkoj djelatnosti Bosne i Hercegovine u kome bi se razradile i u pravne norme pretvorile naročito odredbe o: opštem interesu koji je koncentrisan u naučnim istraživanjima, suštinskom spajanju sistema nauke i inovacionog sistema u jednu cjelinu – inovacioni sistem,  koordinaciji u oblasti inovacija, načinu odvijanja među narodne saradnje i društvenim tijelima koja se staraju o etici naučnoistraživačkog rada;

b) usvajanje Zakona o osnovama sistema i politici nauke u Federaciji Bosne i Hercegovine

c) harmoniziranje kantonalnih zakona u oblasti inovacionog sistema;

d) formiranje društvenih fondove za nauku, kako bi se u svakoj političko-teritorijalnoj jedinici ojačao uticaj naučne i poslovne zajednice na ciljeve i realizaciju politike finansiranja inovacionog sistema;

e) kreiranje  sistema ekonomskih i fiskalnih poticaja privrednim subjektima za intenzivnije  finansiranje nauke i tehnološkog razvoja, polazeći od toga da se radi o investiranju u društveno korisnu djelatnost;

f) uređivanje osnova etičkog sistema u nauci (organi, ovlaštenja, sankcije);

  1. Socijalni pokreti za društvo i ekonomiju znanja moraju dobiti najširu državnu i društvenu podršku. Savjeti za nauku jasnog društvenog profila mogu biti glavni faktori ovoga procesa.

Kontakt

AKADEMIJA NAUKA I UMJETNOSTI
BOSNE I HERCEGOVINE
  • Bistrik 7, 71000 Sarajevo, BiH
  • Tel: +387 33 560 700
  • Fax: +387 33 560 703
  • Email: akademija@anubih.ba

Location

anu mapa

Brz brzi 4G 300x150    mobilna aplikacija 300x150

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…